 |  |
Η Χερσόνησος του Αγίου Όρους (ΑΟ), ο βορειοανατολικός δάκτυλος της γιγαντιαίας ΅υθικής παλά΅ης της Χαλκιδικής, που εισέρχεται σε βάθος 60 και πλέον χιλιο΅έτρων στο Αιγαίο πέλαγος, κατέχει έκταση 332,5 τετρ. χιλιο΅έτρων.
Η κατάσταση εδαφολογικά χαρακτηρίζεται ανώ΅αλη: λοφοσειρές που αρχίζουν από τη Μεγάλη Βίγλα, παραλλήλως κατευθυνό΅ενες προς το νότιο άκρο, παρατάσσονται, για να στηρίξουν στην απόληξη τους, τον ΅υθικό πέτρινο γίγαντα ’θω, ύψους 2.035 ΅έτρων. Η γη είναι κατάφυτη, χωρίς να είναι ιδιαίτερα λιπαρή. Γίνεται ό΅ως τέτοια στους κήπους των σκηνω΅άτων, όπου, αιώνες ΅οναστικού ΅όχθου, δη΅ιούργησαν γη καρπερή, από φυσικό λίπασ΅α, φυλλόχω΅α ΅εταφερ΅ένο από το δάσος.Η Χερσόνησος, πριν καθιερωθεί σε ΅οναχοπολιτεία, αποτελούσε τον τόπο όπου κατοικούσαν φύλα «δίγλωσσα», «Xαλκιδικόν ένι βραχύ, το δε πλείστον Πελασγικόν». Οι κοινότητές τους δεν ήταν παρά «΅ικρά πολίσ΅ατα», ολιγάνθρωπα και περιορισ΅ένης ιστορικής ση΅ασίας (Θουκυδίδης ΙV 109 - Στράβων VII 35). Ορισ΅ένες πόλεις, εντός των ορίων της Χερσονήσου, ΅ας είναι γνωστές: «∆ίον, Ολόφυξος, Ακρόθωον, Θύσσος, Κλεωναί» (Ηρόδοτος VII 22). Εκτός δε Χερσονήσου, βρίσκονται οι πόλεις : Πάνορ΅ος, Στρατονίκη, ’κανθος, Σίγγος, Απολλωνία, Στάγειρα, Α΅φίπολις, Γαληψός, Όλυνθος, ’σσα, Πύλωρος, Σίγγος, Σάρτη, Τορώνη, Ποτείδαια, Ουρανούπολις κ α. (Κλαύδιος Πτ., Γεωγρ. Υφ. 13, 11 - Ηρόδοτος V11 122. - Στράβων V11 35. - Στέφ. Βυζ., εκδ. Meinekii, 6. 65, 135, 229, 523, 557, 685).Ο ’θως συνέδεσε την ιστορία και ΅ε δύο καταποντισ΅ούς στόλων. Ο πρώτος συνέβη το 492 π.χ. όταν ο στρατηγός των Περσών Μαρδόνιος εκστρατεύει κατά των Αθηνών και της Ερέτριας. Στους βράχους του Νυ΅φαίου βυθίζονται τα 300 πλοία εκείνου, ΅αζί ΅ε 20.000 οπλίτες. Το 411 π.χ. βυθίζονται 50 Σπαρτιάτικα πλοία, ΅ε ναύαρχο τον Επικλέα (∆ιόδωρος Σικ., Βιβλ. Ιστ. XIII 41, 1-3). Ο εποικισ΅ός του ’θω είναι αρχαιότατος και χάνεται στην αχλύ της πρωτοϊστορίας |