Κομποσκοίνια Αγίου Όρους

Το κομποσκοίνι εμφανίζεται από τους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού, όταν οι μοναχοί το χρησιμοποιούσαν ως μέσο συγκέντρωσης την ώρα της προσευχής τους. Με τον καιρό, η χρήση του καθιερώθηκε ως βοήθημα προσευχής για μοναχούς, κληρικούς αλλά και για τους λαϊκούς της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Κάθε στοιχείο του κομποσκοινιού προσδίδει το δικό του μοναδικό συμβολισμό. Το πιο κοινό υλικό που είναι κατασκευασμένα τα κομποσκοίνια είναι το μαλλί, και αυτό για να θυμίζει στους πιστούς ότι αποτελούν τα “λογικά πρόβατα” του Κυρίου. Το μαύρο χρώμα του νήματος συμβολίζει το πένθος των αμαρτιών, υπενθυμίζοντας ότι κανένας άνθρωπος δεν είναι αναμάρτητος. Αναφορικά με τον αριθμό των κόμπων, οι 33 κόμποι στα κομποσκοίνια συμβολίζουν τα χρόνια της ζωής του Ιησού, οι 99 κόμποι είναι το 33 πολλαπλασιασμένο με τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδας, και ο κάθε κόμπος αποτελείται από 9 διαπλεκόμενους σταυρούς που συμβολίζουν τις εννέα τάξεις των αγγέλων. Το κομποσκοίνι επομένως, δεν αποτελεί διακοσμητικό του καρπού, του λαιμού ή του δαχτύλου μας, αλλά ένα εργαλείο προσευχής και συγκέντρωσης. Ο πιστός την ώρα της προσευχής ακολουθεί συγκεκριμένη τεχνική μέθοδο,  απαριθμώντας τους κόμπους  και λέγοντας τις ευχές: Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με, Υπεραγία Θεοτόκε Σώσον ημάς, Άγιοι του Θεού πρεσβεύσατε υπέρ υμών. 

Ανάλογα με τον σκοπό που εξυπηρετεί η προσευχή μας κρατάμε το κομποσκοίνι προσευχής στο αντίστοιχο χέρι. Συγκεκριμένα, το κρατάμε με το αριστερό ή το δεξί όταν πρόκειται για προσωπική, ελεύθερη προσευχή, οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας το επιθυμήσουμε. Με τη βοήθεια του αντίχειρα αγγίζουμε έναν-έναν τους κόμπους συνοδεύοντας αυτή τη κίνηση με την παρακάτω προσευχή «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ ἐλέησόν με» ἢ «Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς». Αν όμως πρόκειται να τελέσουμε προσευχή εντός των πλαισίων που έχει θέσει ο πνευματικός μας, κρατάμε το κομποσκοίνι με το αριστερό χέρι και με τον αντίχειρα μετράμε διαδοχικά τόσους κόμπους όσους μας έχει συμβουλέψει ο πνευματικός μας. Πολλοί πιστοί έχουν το κομποσκοίνι στο αριστερό τους χέρι για να μπορούν να κάνουν ελεύθερα τον σταυρό τους με το δεξί.

Κάθε κομποσκοίνι έχει θρησκευτική χρήση και αποτελεί εργαλείο προσευχής. Πέρα από τα κομποσκοίνια προσευχής που φοράμε στο χέρι, υπάρχουν και κομποσκοίνια ειδικά για τον λαιμό. Δεν διαφέρουν στη χρήση τους, παρά μόνο στην κατασκευή τους, καθώς οι κόμποι είναι αραιωμένοι και όχι πυκνοί. Τα κομποσκοίνια λαιμού μπορούν να χρησιμοποιηθούν και σαν ένα κλασικό κομποσκοίνι για να λέει ο πιστός την προσευχή του κρατώντας το στο χέρι. Στην ιστοσελίδα μας μπορείτε να βρείτε κομποσκοίνια λαιμού όπως:

  1. Το μαύρο κομποσκοίνι για το λαιμό, με σταυρό από νήμα και χάντρες σε τρία χρώματα, μπλε, μαύρο και κόκκινο, 33ών κόμπων. 

  2. Κομποσκοίνι μαύρο 50 κόμπων, αραιωμένο, από συνθετικό υλικό.

  3. Κομποσκοίνι προσευχής 100 χοντρών πλεκτών κόμπων μάλλινο, σε μαύρο χρώμα, διακοσμημένο με χάντρες, κόκκινες, μαύρες ή μπλε. Παρόμοιο 100ρι κομποσκοίνι διατίθεται και με λεπτούς πλεκτούς κόμπους.

  4. Έγχρωμα κομποσκοίνια για το λαιμό, σε 8 αποχρώσεις, με σταυρό και διακοσμητικές χάντρες.

  5. Μαύρο μάλλινο κομποσκοίνι 300άρι, με κόκκινες χάντρες που καταλήγει σε πλεκτό σταυρό και φούντα.

  6. Αγιορείτικο κομποσκοίνι για το λαιμό, ένα εργόχειρο των πατέρων του Αγίου Όρους διακοσμημένο με στρογγυλό μεταλλικό στοιχείο χαραγμένο με το IC XC NIKA και μικρή ξύλινη χάντρα στο τελείωμα.

Σύμφωνα με την παράδοση γύρω στο 320 μ.Χ., όταν ο όσιος Παχώμιος ίδρυσε, με την ενίσχυση του Αγίου Αντωνίου, το πρώτο μοναστήρι στη Θηβαΐδα της Αιγύπτου, αναζητούσε έναν τρόπο να βοηθήσει τους μοναχούς να συγκεντρώνονται στην προσευχή και να μετρούν τις ευχές τους. Έτσι προσευχήθηκε θερμά για καθοδήγηση. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ο Αρχάγγελος Γαβριήλ εμφανίστηκε στον ύπνο του και του φανέρωσε τον τρόπο κατασκευής ενός “εργαλείου” που θα εξυπηρετούσε αυτόν τον σκοπό. Έτσι κατασκευάστηκε το πρώτο κομποσκοίνι ακριβώς όπως το γνωρίζουμε και σήμερα.

Ο σκοπός της “γέννησης” του κοσμποσκοινιού από τους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού αποτελεί μέχρι και σήμερα τον λόγο που ο κάθε πιστός το χρησιμοποιεί για να κάνει την προσευχή του. Το κομποσκοίνι αποτελεί βοήθημα της προσευχής, καθώς ο πιστός κατά τη διάρκεια της προσευχής, κρατά το κομποσχοίνι στα χέρια του, περνώντας κάθε κόμπο ανάμεσα στα δάχτυλα. Κάθε κόμπος λειτουργεί ως υπενθύμιση για την επανάληψη της ευχής «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με». Το κομποσκοίνι αυτό μπορεί να είναι ένα απλό κομποσκοίνι καρπού είτε κάποιο πιο μακρύ κομποσκοίνι προσευχής. 

Καθώς ο πιστός κάνει την προσευχή του, απαριθμεί διαδοχικά του κόμπους του κομποσκοινιού που κρατάει στο χέρι του. Κάθε κόμπος είναι και μια προσευχή. Κάθε κόμπος λειτουργεί βοηθητικά στη συγκέντρωση του νου και στην απομάκρυνση των σκέψεων που τον απασχολούν στη διάρκεια της ημέρας. Οι προσευχές που μπορούμε να πούμε με το κομποσχοίνι είναι οι παρακάτω:

  1. “Κύριε Ιησού Χριστέ Ελέησον με τον αμαρτωλόν, Υπεραγία Θεοτόκε Σώσον ημάς, Άγιοι του Θεού πρεσβεύσατε υπέρ ημών”.

  2. “Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱὲ καὶ Λόγε τοῦ Θεοῦ, διὰ πρεσβειῶν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καὶ πάντων τῶν Ἁγίων, ἐλέησόν με τὸν ἁμαρτωλόν”.

  3. “Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με τον αμαρτωλόν”.

  4. Προσευχή του τελώνη: “ὁ Θεός, ιλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ”.

  5. Προσευχή προς την Υπεραγία Θεοτόκο: “Ὑπεραγία Θεοτόκε, σῶσον ἡμᾶς”.

  6. Προσευχή στον φύλακα Άγγελο ή σε Αγίους: “Ἅγιε Ἄγγελε  ἢ Ἅγιε (δεῖνα) πρέσβευε ὑπὲρ ἐμοῦ”.

  7. Προσευχή υπέρ των κεκοιμημένων: “Ἀνάπαυσον, Κύριε, τὴν ψυχὴν τοῦ δούλου σου”.

Οι λόγοι που μπορεί να κοπεί ή να χαλάσει το κομποσκοίνι είναι η πολλή χρήση, η κακή ποιότητα του νήματος, το λάθος πλέξιμο και η λανθασμένη συντήρηση των κομποσκοινιών. Αρκετοί άνθρωποι πανικοβάλονται, πιστεύοντας ότι είναι κακό σημάδι. Η θρησκεία μας όμως δεν πιστεύει σε αυτά. Αντιθέτως, κάποτε ο Άγιος Παΐσιος είχε πει: «Το κομποσχοίνι κόβεται όταν γίνεται μάχη με τους δαίμονες. Είναι σημάδι πνευματικού αγώνα. Μη στεναχωριέσαι. Πάρε άλλο και συνέχισε!» Στην περίπτωση που το κομποσκοίνι κοπεί, μην το πετάξετε, κάψτε το με σεβασμό ή επιστρέψτε το σε κάποια εκκλησία ή μοναστήρι. Στην ιστοσελίδα μας μπορείτε να βρείτε μια σειρά χειροποίητων κομποσκοινιών άριστης ποιότητας, σφιχτά πλεγμένα από τους πατέρες του Αγίου Όρους, για να έχουν μεγαλύτερη αντοχή και να τα φοράτε καθημερινά χωρίς φόβο. 

Αρκετά κομποσκοίνια μετά από πολλές χρήσεις, χάνουν το αρχικό τους σχήμα και ξεχειλώνουν. Στην περίπτωση αυτή είτε θα προσπαθήσετε να το φτιάξετε μόνοι σας και να δέσετε τους κόμπους με τα δάχτυλά σας, είτε θα απευθυνθείτε σε κάποιον ειδικό που ασχολείται με τα κομποσκοίνια και γνωρίζει πως να το επιδιορθώσει. 

Στα περισσότερα κομποσχοίνια συναντάμε το μαύρο χρώμα, το οποίο συμβολίζει το πένθος των αμαρτιών αφού «ουδείς αναμάρτητος». Μια υπενθύμιση στον πιστό για μετάνοια και ταπείνωση. Επιπλέον, το μαύρο χρώμα είναι το χρώμα της απλότητας και της σεμνότητας.